CURSUS : digitale fotografie: aanmaak digitaal beeld: scannen films

Naast het rechtstreeks digitaal fotograferen is het analoog fotograferen en het nadien scannen van de film het enige alternatief om tot gedigitaliseerde foto's te komen.

Er zijn verschillende redenen waarom men hiervoor zou opteren. Vooreerst is dit het enige alternatief om reeds bestaande analoge opnamen te digitaliseren, de kwaliteit kan heel hoog gaan, zeker als men middenformaat en grootformaat gaat scannen. Het nadeel is dat het nogal eens tijdrovend kan zijn, zeker als men alle scans tijdens het scannen manueel gaat corrigeren, en bijgevolg ook duur indien men het kwalitatief laat uitbesteden.

Welke scanner heeft men nodig?
Er bestaan ruwweg 3 types scanner: Vlakbedscanner, filmscanners en trommelscanners(drumscanners).

Vlakbedscanner (flatbed scanner)

De vlakbedscanner kent iedereen wellicht, de "gewone" scanner waarbij je het deksel oplicht en een foto op een glasplaat legt om te scannen. Deze toestellen worden tegenwoordig soms ook uitgevoerd met dia- en negatiesmodule om films te scannen, men spreekt ook wel van een 'transparency unit'. Echter de kwaliteit en resolutie van deze scanners is ontoereikend om goede resultaten met kleinbeeld te behalen. De betere flatbedscanners zijn wel geschikt om middenformaat (vb. 6x6) en grootformaat (4x5") te scannen, in dat geval compenseert het grote filmoppervlak de relatief lage resolutie van een flatbedscanner.

De ScanMaker i900 van microtek, een leuk beestje met
een optische resolutie van 6400x3200 dpi 48bit en een Dmax 4.2

Filmscanner

De naam is inderdaad niet gestolen, dit zijn toestellen speciaal gemaakt om films te scannen (verrast?). Veel van deze scanners zijn specifiek ontworpen voor kleinbeeld en kunnen deze scannen aan een resolutie in de grootte-orde 3000dpi, een scan op maximale resolutie resulteerd in dat geval voorbeeld op 2800 x 4250 pixels om het in 'digitale fototoestel' termen uit te drukken "11 MegaPixel". De vergelijking gaat niet volledig op, maar toch mag je dit ruwweg vergelijken op het vlak van resoluties.

De sprintscan 4000 van Polaroid,
maakt scans van kleinbeeld aan 4000dpi.

Trommelscanner (drumscanner)

Op de 'high-end' markt vinden we de trommelscanners terug, de naam komt van de contructie: het betreft een glazen 'trommel' waarop men negatieven of dia's gaat bevestigen. Tijdens het scannen draait deze trommel rond en gaat men het beeld lijn voor lijn afscannen. De resoluties kunnen zeer hoog gaan, daar deze systemen niet beperkt zijn door het aantal pixels op een CCD zoals we die bij een gewone scanner aantreffen. De prijs van deze systemen is... u raad het, vrij hoog. Veel trommelscanners vereisen ook dat je de dia's / negatieven insmeert met een produkt om deze vlak te bevestigen op de trommel, velen vinden dit wel een van de 'nadelen', en dan moet je het goedje achteraf ook nog eens van je materiaal verwijderen...
Kortom trommelscanners leveren nog steeds ongevenaarde kwaliteit, maar de high-end flatbedscanners beconcurreren deze drumscanners sterk op het vlak van prijs en gebruiksgemak.

De primescan reeks van Heidelberg,
de trommelscanners zijn het topsegment van de scannermarkt

Waarop letten bij aanschaf van een scanner?

De belangrijkste factor bij de kwaliteit van een scanner is wellicht de Dmax, de resolutie speelt uiteraard ook een rol maar dit heeft vooral belang voor wat de gewenste uitvoerresolutie is.

Dmax
De Dmax of de MAXimum Densiteit die een scanner aankan bepaald hoeveel details we nog in schaduwpartijen gaan terugvinden. Subtiele details in hoge lichten en schaduwen zijn essentieel onderdeel van een goede scan. Daarom is het aan te raden een scanner aan te schaffen die een Dmax haalt van 3.4 a 3.6, deze waarden worden opgegeven bij de scannerspecificaties. Veel consumerscanners geven deze waarden echter niet op, het betreft dan vaak toestellen die toch een slechte score halen op dit vlak.

Scanresolutie
Dit is vaak de nummer 1 verkoopsargument van goedkope scanners, een hoge resolutie is uiteraard mooi meegenomen, doch de Dmax gaat in hogere mate de algehele kwaliteit van de scan bepalen. Vergeet ook niet dat de optische resolutie van belang is, en niet de geïnterpoleerde resolutie. Deze resoltie is bepalend voor de maximum uitvoerresolutie: de totale resolutie in pixels na het scannen op maximum optische resolutie.
Deze bereken je vrij eenvoudig door de afmetingen van het te scannen materiaal te vermenigvuldigen met de scanresolutie van de scanner. Houd er wel rekening mee je afmetingen van het te scannen materiaal om te rekenen van cm naar inch, daar praktisch alle scanners hun resolutie opgeven in inch. (uiteraard weet iedereen dat 1inch = 2,54cm ...)